GÖZE UYGULANAN LAZER AMELİYATLARI HAKKINDA

Günümüzde televizyonların şov programlarında, caddeler üzerindeki billboard’larda,günlük gazetelerin geniş reklâm sayfalarında ,popüler magazin dergilerinin tanıtım sayfalarında ve daha akla hayale gelmeyecek her türlü ticari tanıtım argümanları kullanılarak kamuoyunu meşgul eden, halk arasında “ Miyop Ameliyatı” olarak bilinen eximer leser ile refraktif cerrahi konusunda maalesef halkımız yanlış yönlendirilmektedir.

Her şeyden önce belirtmek isterim’ki bu yazı bilimsel veri ve kaynaklara dayanan bir araştırma yazısıdır. Ülkemizde özel şirketlere bağlı hastanelerde önemli yatırımlarla hazırlanan eximer laser tezgâhları büyük bir iştahla müşteri beklemektedirler.

Tamamen parasal kazanca yönelik girişimci sermaye Ametrop kişilere “Health Care” tüketici gözüyle bakmaktadır. Aynı kurumlarca; TV, reklâm Araçları, hekim duyuruları, sözde tanıtıcı toplantı, kongre ve sempozyumlarda Eximer leser ile refraktif cerrahi’nin tüm risklerden arındırılmış yüksek teknoloji eseri ve Miyop’lar için alternatifsiz cerrahi girişim olarak tanıtıldığı gözlenmektedir.

Refraktif cerrahi; gözlük yada kontak lens kullanamayan bunları kendisi için ciddi bir engel olarak gören yada fiziksel görünümüne, mesleğine, kariyerine, spor yapmasına vb, engel olduğunu varsayan kişilerin istekli oldukları, tıp tarihinde ilk kez tüketim pazarına sürülen etkin-geri dönüşümsüz cerrahi girişimlerdendir.

Halkımızın Tıp mensubuna olan güven ve teslimiyetine karşı etik yaklaşım ne olmalıdır? Sorusu bir an için bana Hipokrat yeminindeki ; “ Hasta yararına olanı yapma görev hak ve sorumluluğu hekimindir.” Sözünü hatırlatıyor. A.B.D.’de yapılan araştırmalarda refraktif cerrahiye yönelen kişilerin % 94 nün beklentileri öğrenilip yarar,risk,güvenilirlik,kalıcılık konusunda açık bilgilendirme yapıldığında vazgeçtikleri tespit edilmiştir. Burada Amerikan Oftalmoloji Akademisinin hasta-hekim iletişimine ilişkin etik-ahlaki yaklaşımını incelersek; Toplumla kurulan toplumsal iletişim kesinlikle doğru olmalıdır. Açıklama, ifade, fotoğraf, grafik, yada başka yöntemler yanlış, sahte, yalan, saptırıcı bilgiler içermemelidir. Eksikliği yanlış yönlenmeye sebebiyet verebilecek bilgiler ihmal edilmemelidir. Refraktif Cerrahi konusundaki hekim reklâmı tüm seçeneklerin varlığından bahsederek alternatiflerin tanımı, katkıları belirtilerek bilgilendirici ve eğitici olmalıdır, Saptırıcı, yanlış yönlendirici, abartılı, üstünlük taslayıcı olmamalıdır, İşlemin riskleri’de belirtilmelidir. A.B.D. de refraktif cerrahi ancak % 20 oftalmolog tarafından uygulanmakta olup sadece seçme olgularda tercih edilmektedir, meslekleri polis, pilot, dansçı, Sporcu olanların yüksek miyopilerini mesleki engel olarak görmeleri nedeni ile ve kendilerine her türlü riskler anlatılarak refraktif cerrahi girişiminde bulunulmaktadır. Buna sebep olarak ise ; İşlemin sonucunun neticelerinin uzun dönemde bilinememesi, yetersiz-fazla düzeltim olasılığı, kornea delinmesi, bakteriyel endoftalmi , % 30 olasılıkla ikinci müdahale riski, % 27 alasılıkla müdahaleden sonra gözlük kullanma mecburiyrtinde kalma riski , düzensiz astikmatizm sorunu, semptomatik prespiyopinin ortaya çıkabilmesi, % 30 olasılıkla değişken görme ve kırma gücü, uzun erimli ve gece araba kullanırken kamaşma kontrast görüşünün azalması,% 40 olasıllıkla göz kuruması, kornea yüzeyindeki hücrelerin bağ dokusuna dönüşme yüzdesi miyoplarda % 14.7 hipermetroplarda ise % 34.6 cıvarındadır, bağ dokusu gelişiminin sonuçlarında ise görüşün kötüleşmesi- düzensiz astikmatizm ve tahrişi hatta kornea erimesi meydana gelmektedir, Ayrıca uygulanan teknik nedeniyle korneanın mekanik anlamda dayanıklılığı büyük bir problem arz etmekte, kornea gözün içerisinden gelen fiziksel basınca dayanamayarak öne doğru ödem yapmaktadır, böyle bir keratektazi oluşum kornea nakli girişimiyle sonuçlanmaktadır, radyal yıldız patlama görüntüleri, kesinlikle kontak lens takamama, yumuşak lensin damarlanma yapması gösterilebilir.

Yurdumuzdaki oftalmologların tamamı bana göre yukarıda bahsedilen riskler- den haberdardır ve hatta % 80 ni Eximer leser ile Refraktif cerrahi girişiminde bulunmak konusunda tedbirli tavır içindedirler. Bütün bu somut verilere rağmen 2003 yılında ülkemizde 50.000 kişi üzerinde Eximer leser ile RC girişiminde bulunulmuştur ve ne yazıktır’ki bu insanların %98 i bile operasyon öncesi kendilerine imzalatılan “ Hasta Muafakatı” dan haberdar değildir. Bu muafakatın tamamı aşağıda belirtilen web sitesinden temin edileceğinden burada sadece çarpıcı birkaç maddeye değineceğim.

Hasta Muafakat;Eximer leser ile RC girişimi için izin veriyorum. Aşağıdakileri anladım. Uzun dönem olası tehlikeler ve etkiler eximer leser için bilinmiyor. Özel bir vaka olarak her hangi bir garanti almadım. Yöntemle ilişkili aşağıdaki olası tehlikeleri anladım.
1- Mikrokeratom flap çıkarmak yerine tüm korneayı kesebilir ve nadiren tamamen kaybına neden olabileceğini anladım.
2- Korneanın görme kaybı dahil yıkıcı komplikasyonlara yol açabilecek delinmesi olasılığını anladım. Korneal şişme, retinal ayrılma, kanama, venöz ve arterial tıkanma, katarakt, körlük, gözün kaybı gibi komplikasyonları anladım.
3- Işığa karşı hassasiyet, parlama, dalgalanma gibi görme rahatsızlıkları oluşabileceğini anladım. Bunlar doğal stabilizasyon döneminde olabilir 1-3 ay sürebilir fakat kalıcıda olabilir.
4- Geceleri ışıkların çevresinde daire ve yıldız parlamaları olabileceğini anladım. Bunun azalacağını ancak kalıcıda olabileceğini anladım. Geceleri gündüz kadar kesin göremeyeceğimi ve geceleri gözlük takmak zorunda kalabileceğimi anladım.
5- Eximer laserin 3 yıldan sonraki etkilerinin bilinmediğini anladım. Eximer leserin 10 yıl sonraki etkilerinin görülmemiş olan komplikasyon ve yan etkileri olabileceğini anladım.
6- Başlangıçta eximer leser ile kazandığım görmenin daha sonra gerileyebileceğini ve operasyon öncesindeki düzeye dönebileceğini anladım.
7- Eximer leser dan umacağım kazanımın mükemmel olamayabileceğini anladım. Yöntemin her zaman, hayat boyu mükemmel görme sağlayacağını ummanın gerçek dışı olduğunu her şartta anladım. Detaylı görme gerektiren durumlarda hayatımın belirli noktasından sonra gözlüğe ihtiyaç duyabileceğimi bunun operasyondan hemen sonra yada yıllar sonra olabileceğini anladım.

Değerli okuyucular bu ve buna benzer 16 maddeden oluşuyor muafakat dizileri. Umabilmek isterdim’ki miyopları nedeniyle eximer leser talep eden her hastaya bu muafakati oluşturan risk faktörleri oftalmolog tarafından tadetaylı olarak anlatılabilse, zaten mesleki etik de bunu gerektirmiyormu ?

Eximer leser ile Refraktif Cerrahi girişimi sağlam, saydam,sağlıklı korne- aya uygulanan etkin ve geri dönüşümsüz cerrahi girişimdir, Göz statik bir yapı değildir, yaşayan ve yaşlanan bir organdır, bu nedenle düzeltici etki uzun dönemde kalıcı olamaz.

Sağlık Mutluluk ve Esenlikler dileğiyle, 13Aralık 2004

Cenap ÖVÜNÇ

Kaynaklar;
FDA Consumer Magazine.
Göz Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. İlhan Günalp
Türk Oftalmoloji dergisi yayınları.
Almanya Mannheim’den Prof. Knorz Mainz incelene araştırma ve somut bulguları ile ilgili rapor ve yazıları.
Almanya Köln’den Doçent Burkhard Dick in İntervıew- Aktuelle Medızın röportajından.
Berlin Benjamin Franklin Üniversitesinden Prof. Mriam Richter’in Aktuel Medızın röportajından.